11 ilimizde yüzlerce bina yıkımına ve binlerce kişinin vefatına neden olan Kahramanmaraş ve Hatay merkezli depremler şunu gösterdi ki, ülkemiz deprem kuşağında ve depremle yaşamaya alışmalıyız.

Depremi durdurma imkânımız da olmadığına göre.

Bizim jeologlarımız, akademisyenlerimiz ne diyor?

Deprem insan öldürmez, binalar öldürür!

O zaman ne yapmak lazım.

Bundan sonra fay hatları geçen yerlerde yerleşmemeli, sağlam zemine dayalı sağlam binalar yapmalı. Yani devlet bunu kanunlaştırmalı.

Bugün yaşadığımız acıları, gelecek neslimiz asla yaşamamalı.

Yaşadığımız bölge, Zonguldak ve 7 ilçesine gelecek olursak. 

Maden Teknik Arama Enstitüsü’ne (MTA) göre Zonguldak 2. Riskli Deprem Bölgesinde.

Peki Zonguldak'ta deprem fayı nereden geçiyor?

MTA’nın yayınladığı Türkiye'nin bölgesel deprem haritasının bulunduğu Batı Karadeniz içinde fay haritasına bakıldığında, Zonguldak merkeze en yakın fay hattının Devrek-Bolu arasında, Devrek'e daha çok yakın iki fay hattının olduğu görülüyor.

Bunlardan kısa olan, Devrek'e 6 kilometre uzakta ki Özpınar Köyü yakınlarından başlayarak, Kozlukadı Köyü yakınlarına kadar giden yaklaşık 5 kilometre uzunluğunda bir fay var.

Bu bölgede ikinci fay hattı ise yine Devrek yakınlarında Armutlucuma ve Çaylıoğlu bölgesine yakın Aşağı Kayalıdere Köyü yakınlarından, Zonguldak-Düzce sınırında bulunan Eğerci yakınlarından geçen ve Gümeli Beldesi Bölüklü Yaylası yakınlarında biten başka bir fay hattı var.

Bu hattın uzunluğu ise yaklaşık 24 kilometre Zonguldak merkeze yakınlığı ise; yaklaşık 30 km uzakta.

Fay olmayan yerde deprem olmaz

Diğer fay hattı ise; Safranbolu`ya yakın ve Zonguldak Merkez`e ise 66 Km uzaklıkta.

Hatırlatayım 2005 yılında da Devrek ilçe merkezi yakınında, 3,9 büyüklüğünde sarsıntı yaşanmıştı. Deprem, Devrek’in yanı sıra Çaycuma, Gökçebey’den de hissedilmişti. 

Bunu ben demiyorum

Kim diyor?

MTA, AFAD, Kandilli Rasathanesi, Jeoleglar ve Deprem Bilimciler diyor.   

Karadeniz Bölgesi’nin kıyılarında deprem riski var ama düşük ihtimal.

Bilinen en yakın fay hattı iç kesimlerden geçen ve onlarca kilometre uzakta olan Kuzey Anadolu Fayı. Geçtiğimiz yüzyılda geriliminin büyük bölümünü boşaltmış bir hat.  

Yani Zonguldak ve çevresine en yakın fay Kuzey Anadolu Fay Hattı oluyor.

O anlamda Zonguldak, deprem bölgesi riski çok az bir bölge fakat daha çalışılmamış faylar var.

Denizde olabilecek bir deprem daha büyük tsunamiye neden olabilir. Okyanuslardaki kadar olmasa da Zonguldak kıyıları da özellikle, merkez, Kozlu, Kilimli, Çaycuma kıyıları ve Kdz. Ereğli ilçesinin bir bölümü de bu risk içerisinde.

Karadeniz Teknik Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Osman Bektaş’ın araştırmalarında ise Karadeniz’in 10 kilometre kadar açığından kıyıya paralel olarak uzanan ters bir fayın varlığından bahsediliyor.

Karadeniz’de fay olduğu, tsunamiyi tetikleyen 22 deprem kaydından biliniyor.

Karadeniz Ereğli, Kozlu-Kilimli-Zonguldak açıklarında 5,0- 6,5 büyüklüklerinde deprem ihtimali olabileceği de belirtilmekte ancak zamanı bilinmemektedir.

2016’da Karadeniz Ereğli’nin 120 kilometre kuzeybatı açıklarında 5,0 büyüklüğünde yaşanan deprem, konuyu gündeme getirmişti.

Sarsıntı, Zonguldak- Bartın-Sakarya kıyı hattı boyunca hissedilmişti. Bunun dışında son 30 senede Karadeniz’de hafif depremciklerde kaydedilmiştir. 

Hatırlayalım, 

11 Nisan 2022 Pazartesi günü saat 20:38’de Kdz. Ereğli açıklarında 4,4 büyüklüğündeki depremin, ilçeye 89,23 kilometre uzaklıkta meydana geldiği açıklanmıştı.

Denizin 37.72 kilometre açıklarında gerçekleşen deprem, İstanbul, İzmit, Sakarya’da da hissedilmişti.

O yüzden birçok bilim adamının makalesi, güncel araştırmalar ve birden fazla kaynaktan derlenen istatistiksel veriler neticesinde, Zonguldak ve 7 ilçesi çok tehlikeli sahada değil.

Çevresel hatta Marmara’da yaşanabilecek büyük depremler ortalama olarak, 5,0 büyüklüğünü geçmeyecek şekilde yöreyi etkiler.

Şiddet olarak ise, zemin ve yapıya göre, özellikle dolgu alanlarda ve dere yatağı kenarında 5 büyüklüğündeki bir sarsıntının etkisi 5,5 ve anlık 6,0 büyüklüğüne ulaşabilir.

Yaklaşık 35 bin binanın bulunduğu Karadeniz Ereğli'deki 31 mahalle, 467 cadde ve sokak bulunuyor. Bu binaların yaklaşık yüzde 60'nın 1999 yılı öncesi yapıldığını varsayarsak, olası bir Marmara yada İstanbul depremlerine ne kadar dayanır işte onu bilemiyoruz.  

Kdz. Ereğli Belediyesi İtfaiye Müdürlüğü, ‘Afet Acil Durum’ çalışmaları kapsamında kentte 31 mahallede 66 noktayı toplanma alanı olarak belirlemişti.

Depremi beklemek yerine, ilçemizdeki riskli olduğu tahmin edilen binaların bir an önce analizlerinin yapılması gerekmez mi? 

Kdz. Ereğli'nin canlı hafızları olarak bilinen belediyemizin teknik personelleriyle birlikte, AFAD koordinesinde MTA'nın belirlediği fay haritalarını çıkarsak, zemin etüdlerini yapsak, mimar ve mühendislerden teknik ekip oluşursak vatandaş biraz daha rahat uyur mu?  

Hatırlarsanız, 2020 yılında detaylı şekilde açıklanan toplanma alanlarının yanı sıra bilgilendirme için her haneye deprem kitapçığı dağıtılmıştı. Ayrıca, her mahalleyi kapsayan deprem tatbikatları da gerçekleştirilmeye başlamıştı. 

Kaynaklar; Bülent Ecevit Üniversitesi (BEÜ)Mühendislik Fakültesi, AFAD, MTA, Kandilli Rasathanesi Deprem Araştırma Enstitüsü, Karadeniz Teknik Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği, Prof. Dr. Osman Bektaş ve Jeofizik Yüksek Mühendisi Prof. Dr. Övgün Ahmet Ercan, Kdz. Ereğli Belediyesi ve Coğrafya Öğrencisi Gazeteci Yazar Timuçin Özat